Frá hungri til hlekkja í Kaupmannahöfn

Frá hungri til hlekkja í Kaupmannahöfn

Endurmenntun HÍ, Dunhagi 7, 107 Reykjavík Directions

Tue Feb 16 2027 19:30

Hungraður maður stal færi, og annar smjörklípu. Fyrir slík brot gátu Íslendingar á 18. öld átt yfir höfði sér ævilanga þrælkun í fangelsum Kaupmannahafnar.

Hungraður maður stal færi á meðan annar stal sér smjörklípu. Fyrir brot sem þessi gátu Íslendingar á 18. öld átt yfir höfði sér ævilanga þrælkun í fangelsum Kaupmannahafnar.

Á þessu námskeiði verður fjallað um örlög íslenskra karla og kvenna sem dæmd voru til refsivistar í Kaupmannahöfn á árunum 1730 – 1830. Mörg þeirra höfðu gerst sek um þjófnað á matvælum eða öðrum nytjahlutum, alla jafna við aðstæður þar sem afkoma þeirra og fjölskyldna þeirra var í húfi.

Sérstök áhersla verður lögð á harðindaárin 1756 – 1759 þegar lífskjör versnuðu víða um land og sífellt fleiri áttu erfitt með að sjá sér farborða. Skoðað verður hvernig harðindi, fátækt og samfélagsleg staða gátu leitt fólk inn í refsikerfið og hvaða afleiðingar dómarnir höfðu fyrir hina dæmdu og fjölskyldur þeirra.

Jafnframt verður fjallað um þróun refsinga á Íslandi, flutning sakamanna til Danmerkur og hvað beið þeirra í fangahúsum Kaupmannahafnar. Einnig verður rakin saga fyrsta fangelsisins á Íslandi, sem reist var á árunum 1761 – 1771 með þátttöku dæmdra fanga sjálfra.

Kennslan byggir á rannsóknum kennara þar sem íslenskar og danskar frumheimildir á borð við dómskjöl, fangaskrár, kirkjubækur og önnur samtímagögn varpa ljósi á líf þess fólks sem lægst var sett í samfélagi 18. og 19. aldar.

Námskeiðið er ætlað öllum sem hafa áhuga á íslenskri sögu, félags- og menningarsögu, réttarsögu, ættfræði og lífskjörum almennings fyrr á tímum. Engar forkröfur eru gerðar um fyrri þekkingu.

Efni og ávinningur

Á námskeiðinu er fjallað um:

  • Harðindi og lífskjör almennings á Íslandi á 18. og 19. öld.
  • Tengsl hungurs, fátæktar og afbrota.
  • Þjófnað og önnur algeng brot meðal fólks sem bjó við skort og örbirgð.
  • Íslenska dómskerfið og refsingar á 18. og fyrri hluta 19. aldar.
  • Flutning dæmdra Íslendinga til Kaupmannahafnar.
  • Lífið í fangahúsum Kaupmannahafnar.
  • Byggingu fyrsta fangelsisins á Íslandi og þátt fanga í framkvæmdinni.
  • Einstaklingssögur forfeðra okkar sem voru dæmdir úr landi.
  • Örlög þeirra sem lifðu af og þeirra sem létust í fangelsi fjarri heimahögum.

Ávinningur þinn:

  • Þú kynnist lítt þekktum kafla íslenskrar sögu.
  • Aukinn skilningur á áhrifum harðinda og fátæktar á daglegt líf fólks.
  • Innsýn í þróun refsinga og fangelsismála á Íslandi.
  • Þú kynnist örlögum einstaklinga sem hurfu úr íslensku samfélagi inn í danskt refsikerfi.
  • Þú fræðist um söguleg sakamál út frá félagslegum og mannlegum forsendum.
  • Þú kynnist frumheimildum og rannsóknaraðferðum sagnfræðinnar.
  • Dýpri skilningur á stöðu þeirra sem lægst stóðu í íslensku samfélagi fyrri alda.